Trabzon Belediyesi, Düzköy Belediyesi ve Düzköy Müftülüğü ile ortaklaşa olarak düzenlenen  Haçkalı Baba’yı Anma Merasimi yapıldı. Anma törenine Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün, Trabzon Valisi Dr. Recep Kızılcık, Trabzon Milletvekili Mustafa Cumur, Samsun Milletvekili Cemal Yılmaz Demir, Trabzon Belediye Başkanı Dr. Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu, Düzköy Kaymakamı Çağlayan Aydın, belediye başkanları, Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Temsilcileri ve binlerce vatandaş katıldı.
Anma töreninin açılışında bir konuşma yapan Düzköy Belediye Başkanı Salih Bakal, Son dönem evliyalarından olan Haçkalı Hoca Babanın Mevlana Türkiye için ne ise, Hacı Bektaş Veli Anadolu için ne ise Trabzon ve Düzköy için aynı şeyi ifade ettiğini söyleyerek anma programını bundan sonrada düzenlemeye devam edeceklerini söyledi. Uzaktan ve yakından gelerek bu manevi havayı paylaşan tüm katılımcılara teşekkür eden Bakal,  desteklerinden ötürü Trabzon Belediye Başkanı Dr. Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu’na teşekkür etti.
Trabzon Belediye Başkanı Dr. Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu ise konuşmasında katılımlarından ötürü davetlilere teşekkür etti. Başkan Gümrükçüoğlu, “2004 yılından itibaren Trabzon Belediyesi’nin insanlarımızın moral ve manevi değerlerinin birlikte paylaşıldığı buraya Trabzon Belediyesi’nin hizmeti kesilmişti. Allah ve sizler lütfettiniz aynı manevi yolun hizmetkarı olmayı bize tevdi ettiniz. Biz bundan şeref ve onur duyuyoruz. Bizim vazifemiz manevi yolun yolcularına hizmet ve en küçük bir katkıda bulunabilmişsek ne mutlu bize. Biz bütün insanlığa böyle bakıyoruz. Yaratılanı hoş görüyoruz yaratandan ötürü. Bütün insanları barış ve kardeşlik içinde buluşturmak istiyoruz dedi.
Trabzon Milletvekili Mustafa Cumur ve Samsun Milletvekili Cemal Yılmaz Demir programı düzenleyenlere teşekkür etti.
Trabzon Valisi Dr. Recep Kızılcık, Haçka Yaylası yolunu geçen yıl verdikleri söz doğrultusunda asfaltladıklarını kaydederek, “Geçen yıl bu zaman benden, bu yolun asfaltlanması istenmişti. Bizde buradan sizlere söz vermiştik, devlet olarak verilen sözün yerine getirilmiş olmasından duyduğum memnuniyeti ifade etmek istiyorum. Geri kalan eksikliklerin de yerine getirilmesi sizlerin hak ettiğiniz kalitede hizmete kavuşabilmeniz için çaba sarf etmek, bunları yerine getirmek bizlerin borcudur” ifadelerine yer verdi.
Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün, bugün aynı zamanda bir kere daha bir olmanın, birlik olmanın, beraber olmanın mutluluğunu yaşadıklarını ifade ederek, ”Buraya gelen herkesi Haçkalı Hoca Baba’ya olan vefa duygularından dolay tebrik etmek istiyorum. Ancak Haçkalı Hoca Baba’yı anma merasiminin anlamlı hale gelebilmesi için Haçkalı Hoca’nın kişiliği, hayatı ve ahlakından da istifade etmemiz lazımdır. Zira Haçkalı Hoca gibi gönül erleri kendilerine iltifat etmesinden ziyade iltifat edilecek kişiler yetiştirmeye daha çok önem vermişlerdir. Bu nedenle bu merasimin kendi muhasebemizi yapmak açısından önemli bir fırsat olduğunu düşünmemiz lazım. Bu vesileyle bir hatamızı daha düzeltebilirsek o zaman Haçkalı Hoca’nın ruhunu gerçek anlamda şad etmiş oluruz. Bu ülkenin her yerinde öyle güzel ve müstesna insanlar yetişmiş, öyle gönül erleri filiz vermiştir ki o insanlara bakınca bu ülkenin gücünün nereden kaynaklandığını daha iyi anlıyoruz. Hamdolsun milletimiz o gönül erlerinin kıymetini bilmiş, onları başının üstüne taç etmiştir. Anadolu denince Yunus Emre, Mevlana, Hacı Bektaşı Veli gibi birçok gönül erlerinin gelmesi bundandır. Bu ülkenin gücü zenginlik ve silahtan değil ahlak ve sevgiden kaynak bulmuştur. Atalarımız gönülleri fethetmedikten sonra toprakları fethetmenin bir anlamı olmadığını söylemiştir. Bu değerlerimize sahip çıkmamız sadece bizim için değil dünya için de son derece önemlidir” şeklinde konuştu.
Konuşmaların ardından Trabzon Belediyesi Mehter Takımı bir konser sundu. Daha sonra Trabzon Belediyesi’ne bağlı sporcular bir gösteri sundu. Son olarak Erkan Mutlu’nun konseri ile semazen gösterisinin ardından anma töreni sona erdi.

Kaynak:Düzköy Belediyesi

Mekke’den Buhara’ya, Buhara’dan Erzurum’a oradan da Of’un Dağönü (Hanlut) Köyüne (Bu köy şimdi Hayrat ilçesine bağlıdır) İslami tebliğ için gelmiştir. Haçkalı Hoca’nın dedesi Hacı Durmuş’un mezarı şu anda Of’un Dağönü köyünün Varhali mahallesinde bulunmaktadır. Haçkalı Hoca’nın babası İbrahim Efendi, oğlu Mustafa (Haçkalı Hoca) çok küçük yaşta iken fahri imamlık yapmak için oğlu ile birlikte Of’tan ayrılıp Haçka’ya
(Düzköy) yerleşmişlerdir. Dağönü köyündeki evinin yeri ve satmış olduğu bir miktar arzi şu anda orada bulunan Mollahasanoğulları’nın elindedir. Haçkalı Hoca, babası gibi Haçka’da Doğanköy (Muzura) merkez camiinde fahri imam hatipliğe başlamış.
Bu görevi yürüttüğü sırada kendisine bir gece manevi bir hal ile “kalk” denildi. Çünkü ona büyük görev verilecekti. Manevi işareti almıştı. Bu işarete göre Çorum iline gitmek gerekiyordu ve gitti. Orada bulunan zamanın kutbu Çorumlu Hacı Mustafa’nın huzuruna vardı. Dergâhın etrafında yüzlerce derviş bulunan Çorumlu Murşid-i Kamil “Trabzon’dan benim misafirim gelecek, o gelmeden hiçbirinizi kabul etmeyeceğim” diyerek yüzlerce insanı bekletip Haçkalı Hoca’yı bizzat gözetleyerek ziyaretçi kabul etmemiştir. Haçkalı Hoca, huzuruna vardığında o Murşid-i Kamil “Kuş Mustafa geldin mi?” diyerek ona Kuş Mustafa ismini vermiştir. Haçkalı Baba vefat ettiğinde göğsü üzerine bir kuş konmuş ve oradan hiç ayrılmayarak onunla beraber kabrine gitmiştir. Haçkalı Hoca’nın diğer hocası Boztepe’de Evren Dede’nin ayakucunda yatan Akçaabatlı Veli Hakkı Baba’dır. Fakat en fazla bilgiyi Çorumlu Mustafa Efendi’den almıştır.
Haçkalı Hoca’nın hayatı İslamiyet’e hizmet ile geçmiştir. Menkıbeleri dilden dile dolaşmaktadır. Sigaraya son derece karşı idi. Gelecekte sigaraya hizmet eden tütüncülerin aç kalacağını, mısır ve fasulye ekenlerin daha karlı olacağını söylemiştir. Bu sözünden sonra İran’da kıtlık olmuş. Dediğini yapanlar İran’a mısır ve fasulye satarak zengin olduğu böylelikle Trabzon halk kültür tarihine geçmiştir.
Sivas Kongresi’ne katılan Beşikdüzlü Abdul Hasip Ataman, Haçkalı Hoca babayı orada gördüğünü söylemiştir. Birçokları da Haçkalı Babayı Kurtuluş Savaşı’nda gördüklerini söylemişlerdir. Hatta savaşta biliniyorken Trabzon Pazarkapı ofisinin önünde buğday çuvallarını süngüleyerek “vurun aslanlarım, vurun zaferi kazandık” diye haykırdığına ve sonra ortadan kaybolduğuna şahit olanlar vardır. Kurtuluş Savaşı’nda Moloz’da, Pazarkapı’da aynı anda Cuma namazında birçok yerde görülmüştür. En çok anlatılan menkıbelerinden birinde Akçaabat’ta arabaya binmediği halde, araba Moloz’a geldiğinde yolcular Haçkalı Hoca’yı arabadan önce Moloz’a gelmiş olarak görmeleridir.
Trabzonlu Ordinaryüs profesörlerinden çeşitli dersler almıştır. Gümüşhaneli İsmail Bey’de hocalarındandır. Arapça ve Farsça konuşmaktaydı. Haçkalı Hoca’nın oğlu olmayıp bir kızı var idi. Kızı Akçaabatlı Abdullah Kazancıoğlu ile evli olup altı çocuğu dünyaya gelmiştir. Haksız anamızın mezarı Haçkalı Hoca’nın yanındadır.
Hafız Mustafa Akkaya, Haçkalı Baba’nın 12 tarikat şeyhi olduğunu belirterek Haçkalı Baba camisinde 5.8.2004 tarihinde kendisi ile yaptığımız görüşmede kâmilliğe burada eriştiğini söylemiştir.
Haçkalı Hoca 1949 senesinin Ramazan ayında Akçaabat’ın bir köyünde hastalandı. At ile şu anda yattığı makama Haçka (Düzköy) yaylasına götürdüler. Ramazan ayının dördüncü günü (Cuma günü) şu anda yanında yatan Haksız annemizin (Zeliha Kazancı) kucağında ölmüştür. O yıllar yaz kış demeden Türbesi’ni de içine alan küçük bir cami inşa ettiler. Şimdi bu küçük caminin yanında çok büyük cami inşa edilmiştir. Ziyaretgâhı için Trabzon belediyesi tarafından düzenli olarak otobüs seferleri düzenlenmektedir .
Haçkalı Baba ile ilgili olarak yaptığımız alan çalışmalarında onun dedesinin yaşadığı topraklar olan Hayrat Hanlut (Dağönü) köyünde Mollahasanoğulları olarak anılmakta olduğunu müşahede ettik. Mollahasanoğulları’ndan Ahmet oğlu Ömer’in misafiri olduk. Burada Varhali denilen mahallede Haçkalı Baba’nın dedesinin mezarına tesadüf ettik. Varhali mahallesi, bazı kaynaklarda Çaykara’ya bağlı olarak gösterildiğinden Haçkalı Hoca için Çaykaralı olduğu şeklinde bazı kaynaklarda bilgiler yer almaktadır. Köydeki tüm insanlar, Haçkalı Baba’nın çocukluğunun köylerinde babası İbrahim Efendi ile birlikte geçtiğini anlatmaktalar ve bize İbrahim Efendi’nin evinin yıkılmış ocakpare taşlarını gösterdiler. Yakın geçmişte yüz yaşından fazla yaşayarak ölen Mollahasanoğlu Safiye Ana adlı yaşlı kadın oradaki köylülere Haçkalı Hoca’nın babası İbrahim Efendi ile amca çocukları olduğunu belirterek onunla ilgili anlattığı bilgileri Varhali mahallesindeki tüm köylüler ezbere bilirler. Buna göre yaptığımız alan çalışmasında oradakilerin ifadesine göre İbrahim Efendi’nin köyden ayrılış sebebinin, köydeki çok çirkef ve bet sesli komşusunun sürekli olarak bağırıp çağırmasından çok rahatsız olması yüzünden köyü terk etmesi ve köy ile aynı rakım ve havaya sahip olan Haçka Yaylası’na gitmesi olarak gösterirler. Buna delil olarak Haçkalı Baba’nın kızı Haskız’ın kendi köylerine sık sık geldiğini anlatarak bir defasında kendi köylerinde amcaoğlu dediği Ahmet Mollahasanoğlu’ndan babası ve dedesine ait eski yazı evraklar almış ve bir daha bu evrakları geri getirmemiş.

Alan çalışmasını Haçka Yaylası’nda devam ettirdik . Orada Haçkalı Baba’nın kızının evine gittik. Orada bazı resimlerine ulaştık. Cami çevresinde evi olan damadı Hayrettin Yazıcı’nın misafiri olduk.
Orada Hafız Musa Akkaya ile görüştük. O bize, “Haçkalı Baba’nın kendi kollarında öldüğü”nü anlattı. O zaman henüz askere gitmemiş 19–20 yaşlarındaymış. İfadesine göre onu kendi elleriyle musalla taşına yerleştirdi. Bir kuş cenazenin göğsüne konmuş ve üç gün orada kalmış.
Misafiri olduğumuz Haçkalı Baba’nın torunun eşi olan Köprübaşı Fidanlı mahallesinden Hayrettin Yazıcı’nın anlattığına göre: “ Haçkalı Hoca’nın babası İbrahim Efendi’nin mezarı Düzköy çıkışındaki küçük minareli camidedir. İbrahim Efendi orada imamlık yaparken cemaatin olmadığını görünce oğluna “Oğlum sen geç imamlık yap demiş. O da mihraba geçmiş ve Allahüekber der demez cami cemaat dolmuş, namazını bitirip te selam verince camaat boşalmış. Bunun üzerine İbrahim Efendi oğlu Haçkalı Baba’nın sırtına vurarak tamam oğlum, tama, sen tamamsın artık erdin” demiş”.
Yine aynı damadın anlattığına göre “Yomra müftüsü Sabit Sıtkı Yazıcı, içinden Haçkalı Baba’ya iki deste kaşık getireceğim demiş fakat uygulamada yanına giderken bir deste kaşık getirince Haçkalı Hoca, hemen ona daha kaşıkları görmeden diğer deste kaşık nerede diye sormuş.”
Haçkalı Baba adıyla kitap yazan Mustafa Özdamar, onun “dedesi, Buharalı Molla Hasan Efendi, Haremeyn’den Buhara’ya Buhara’dan Gümüşhane’ye, oradan da Çaykara ve Akçaabat’a akan seyyidler soyundan geldiği”ni iddia ediyorsa da Haçkalı baba soyunun Çaykara ile hiçbir bağlantısı yoktur. Ayrıca Haremeyn ile de bağlantısı olduğu düşünülmemektedir. Çünkü tarihte Haremeyn’den Buhara’ya ya da Ortaasya’ya giden başka bir seyyid yoktur. Yine aynı kaynakta Haçkalı Baba’nın önce anası ve babasından sonrada Trabzon’da Gülbahar Hatun medresesinde eğitim ve öğretim gördükten sonra Akçaabatlı Hakkı Baba ve Çorumlu Mustafa Efendi’den feyiz aldığını yazar. Yine aynı kaynakta Haçkalı Baba’nın olağanüstü tavır ve hareketlerini konu alan anekdotlar vardır.
Düzköy’ün eski belediye başkanlarından Hikmet Değer’in oğlu Prof. Dr. Orhan Değer’in yazdığı Düzköy kitabının Efsaneler bölümünde de Haçkalı Baba’dan ve onun olağanüstü hallerinden bahseder. “Hacı Mustafa’nın babası İbrahim Efendi, Hacı Durmuş’un oğlu’dur. Ataları Ortaasya’dan gelip Erzurum’a yerleştiklerini, oradan Of ilçesine bağlı Dağönü (Ökene) köyüne geldiklerini” belirtir. Oysa Dağönü Hayrat’ın bir köyüdür. Eski ismi ise Hanlut olup yukarıda belirtilen Ökene köyü, Çaykara’ya bağlı günümüzdeki Köknar köyüdür. Buradan şu mana çıkmaktadır. Haçkalı Baba ile ilgili araştırmacılar alan incelemesi yapmayıp sadece duyumlarla yetinmekte olup yanlış ya da hatalı duyumları aynen devam ettirmekte ve bu hataların belgelenmesine neden olmaktadır. Ancak yinede aynı kaynakta belirtilen manevi hallerin günümüze aktarılması ve yöreye dini turizm katkısının olması önemlidir.

25 Temmuz 2010 tarihinde Haçkalı Hoca Babayı Anma Törenine tüm halkımız davetlidir.