| Çocuklarda sık görülen kusma, kabızlık ve karın ağrıları |
|
|
|
| Yazan Administrator | |
| Pazar, 01 Haziran 2008 | |
|
Mideden yemek borusuna geçen (reflü olan) mide içeriğinin yukarıda belirtilen yerlere ulaşarak o bölgelerde (yemek borusu yüzeyi, yutak, ses tellerinin olduğu gırtlak, bronşlar) hasar, yangı, irritasyon oluşturması ile çocukda o bölgeye ait ortaya çıkan bulgulara "Reflü Hastalığı" denir. Ancak reflü olmasına rağmen bu bulgular her çocukda çıkmayabilir. O zaman bulgusuz reflü vardır. Ama bu potansiyel bir hastalık demektir. Çocuklarda Reflü Hastalığı: Her Reflü Hastalık mıdır? Mide ile yemek borusu arasında normal sağlıklı durumalarda da reflünün var olabileceğini yukarıda belitmiştik. Çünkü yutulan lokma veya tükürüğün mideye geçisi esnasında KÖS açılır ve bu sırada özellikle dolu bir mide ya da mide üst kısmında salgı varsa bir miktar yemek borusuna geçiş olur. Ama bunun miktarı az ve süresi kısadır. Yemek borusu bunu kasılarak mideye atar ve kendini temizler. Çocukluk Çağı Açısından Gastroözofageal Reflü Hastalığı Nedir? Gastroözofageal reflü hastalığı yada toplumda genel olarak sağlık mesleği dışındaki kişilerin tanımladığı şekliyle "reflü hastalığı" mide içeriğinin yemek borusuna (özofagus) geçişi olarak tanımlanabilir. Yemek borusuna geçen mide içeriğindeki asit, parçalayıcı sindirim salgıları (enzimler) yemek borusunda yangı ve ciddi hasara neden olur. Bunun nedeni bu maddelere karşı mide yüzeyi dirençli olduğu halde, yemek borusunda bu dirence sahip olacak hiç yapı olamaması ve son derece zayıf olmasıdır. Hatta yemek borusuna geçen bu mide içeriği daha yukarılara gelerek yutak (farenks), burun tabanı (nazofarenks), kulaktan gelen öztaki borusu başlangıcına kadar ulaşabilir. Çocuklarda Reflü Meydana Gelişi Nasıldır? Yenildikten sonra yutulan besin içeriği veya tükürük kitlesel olarak yemek brorusun kasılma hareketleri ile yavaş yavaş ilerleyerek yemek borusunun alt ucuna gelir. Yemek borusunun tam mideye bağlanma yeri (ki burası göğüs kafesi içinde kalır) bir borunun diğer ucu gibi düşünülse de normalde kapalıdır. Bunu göğsümüzde nefes alırken negatif basınç, midenin üst kısmında (fundus) biriken gaz ve diyafragma kaslarımızın oraya yaptığı kıskaç rolü sağlar. Çocuklarda Reflü Hastalığının Oluşumuna Neden Olan Faktörler Nelerdir? Çocuklarda reflünün meydana gelişi ve reflü hastalığı için belki de en önemli faktör gelişimsel özellikleridir. Bu çocuğun büyüyen ve olgunlaşan bir varlık olması ile alakalıdır. Boyunun uzaması, ağırlığının artması ve zihinsel fonksiyonlarının gelişmesi gibi yemek borusu, mide ve barsakları da büyür, gelişir ve fonkisyonları olgunlaşır. Çocuklarda Reflü Hastalığının Sıklığı Nedir? Çocuklarda, GÖR en sık yemek borusu hastalığıdır. 6 aydan küçük bebeklerin %40'nda, 6-9 ayda % 40-70'inde var olduğu düşünülmektedir. Bu sıklık giderek azalarak % 10 a düşer. Ancak yukarıda da belirtildiği gibi reflü ancak yakınmaları ortaya çıkardığında Gastroözofageal Reflü Hastalığı (GÖRH) olarak adlandırılır. Çocuklarda Reflü Hastalığının Bulguları Nelerdir? Ne zaman reflülü çocukda reflü hastalığından şüphelenelim ? Bu aile için de doktor için de bir sorundur. Çünkü ailenin yakınmasını anlatamayan bir bebek ve çocuğunda böyle bir şeyi düşünmesi pek olası değildir. Bu konuda ancak magazinel bilgilere sahiptir. Doktor için ise ? Maalesef bebeklerde özellikle olmak üzere çocuklarda da doktor arkadaşlarımız bu teşhiş için hangi aşamada düşünülmesi gerektiğine karar vermekte zorlanmaktadır. Bebeklerde reflü hastalığı sıklıkla kusma, huzursuzluk, kilo kaybı ile çıkar. Çünkü mide içeriğinin yemek borusuna geçişi özellikle yatar pozisyonda olur ve geçince orada oluşturduğu tahrişi çocuk ağlayarak belli eder. Bazen çocuklar ağlayarak geceleri uyanır. Bazen bu reflü yutağa kadar gelerek öztakiyi etkiler ve yineleyen kulak iltihapları ile de çıkabilir. Bazen ise sadece kronik ses kısıklığı, öksürük ve hırıltılı nefes alıp verme tek bulgu olabilir. Çocuklarda Reflü Hastalığının Tedavisi Nasıl Yapılır? Reflü hastalığında tedavisinin temel amacı yakınmaları gidermek ve yemek borusundaki veya diğer bahsedilen bölgelerdeki yangıyı iyileştirmektir. Tedavisinde 4 önemli yöntem uygulanır: -Yaşam koşulları ve beslenmenin düzenlenmesi,-İlaç tedavisi,-İzlem ve koruyucu önlemler. ÇOCUKLARDA KABIZLIK NEDİR? - Kakasını yaparken çocuğunuzun ağrı çekmesi ya da ağlaması VE/VEYA - 10 dakikadan uzun süren ıkınma veya zorlama sonrasında kakasını yapamaması VE/VEYA - Kakanın keçi pisliği gibi sert ve parça parça olması - Kaka yaparken dışkıya kan bulaşması veya kakadan sonra damlaması - 3 günden daha uzun bir süre kakasını yapmamış olması (İSTİSNA: 1 aydan büyük ve anne sütü emen bebeklerde karın kasları henüz gelişmediği için nadir olarak kaka yapmama durumu normal olabilir). Aşağıdaki Durumlarda Vakit Kaybetmeden(gece yada gündüz) Doktorunuza Başvurunuz! - Çocuğunuz çok hasta görünüyor ya da çok hasta gibi hareket ediyorsa - 1 saatten uzun süren kesintisiz karın ağrısı varsa (sürekli ağlama ile birlikte seyreden) - 1 saatten uzun süreli kesintisiz makat ağrısı varsa (sürekli zorlama ile birlikte) - Son 2 saat içinde 3'ten fazla kusma varsa - Çocuk 3 aylıktan küçükse ve özellikle emme isteksizliği varsa - Çocuk 12 aylıktan küçükse ve yakın zamanda zayıf bir ağlama, emmede zayıflama ya da kaslarda zayıflama başladıysa... Aşağıdaki Durumlarda 24 saat içinde (9 ila 5 saatleri arasında) Doktorunuza Başvurunuz! - Çocuğunuzun doktor tarafından görülmesi gerektiğini düşünüyorsanız - Çocuğunuz 6 aylıktan küçükse - Makat kenarında çatlaklar (anal mukozada çatlaklar) mevcutsa ve buralardan kanama varsa - Dışkı sızıntı şeklinde ise.... 1. 1 Yaşından Küçük Bebeklere Uygulanması Gereken Diyet: - Yalnızca anne sütü ile ya da formülle beslenen 4 aylıktan büyük bebeklerin diyetine günde 30 mL x yaş (ay cinsinden; örneğin 4 aylık bir çocuk için 120 mL) meyve suyu ekleyin. Üzüm, armut veya kuru erik suları her yaş için uygundur. - 4 aylıktan büyük bebeklerin diyetine günde iki kez bol miktarda lif içeren bebek mamaları da ilave edin (bezelye, fasulye, kayısı, kuru erik, şeftali, armut, erik, kayısı, ıspanak). 2. 1 Yaş Üstü Çocuklara Uygulanması Gereken Diyet: - Meyve sularını arttırın (elma, armut, kiraz, üzüm, kuru erik) (not: turunçgillerden elde edilen meyve suları bu durumda faydalı değildir). - Çocuğunuza bol miktarda lif içeren meyve ve sebzeler verin (bezelye, fasulye, brokoli, muz, kayısı, şeftali, armut, incir, kuru erik, hurma). - Tüm taneli tahıllardan yapılan yiyecekleri arttırın (kepekli gevrekler, kepekli krakerler, yulaf ezmesi, esmer pirinç, kepekli ekmek; çocuk 4 yaşından büyükse patlamış mısır verilebilir). - Kabızlığa neden olan yiyecekleri azaltın (süt, dondurma, peynir, yoğurt ya da pişmiş havuç). 3. Tuvalet Eğitimini Durdurun: -Geçici olarak çocuğunuzun altını bezleyin. - Çocuğunuza kakasını yaparken poposunun acımayacağı konusunda güven verin. - Kakasını yaptığında onu kutlayın. Kakasını tutması, oturağa oturmak istememesi ya da eğitime direnç göstermesi durumunda baskı yapmaktan, ceza vermekten ya da fiziksel zorlama yapmaktan kaçının. 4. Tuvalete Oturma (eğer çocuk tuvalet eğitimi aldıysa): Yemeklerden, özellikle de kahvaltıdan sonra 10 dakika boyunca tuvalete oturtarak düzenli bir tuvalet alışkanlığı oluşturun. 5. Aşağıdaki Durum(lar)da Doktorunuza Başvurun: - Kabızlığa yol açmayan bir diyet 1 haftadan daha uzun bir süre uygulandıktan sonra takip eden iki dışkı yapma arasında geçen süre 3 günden uzunsa - Çocuğunuzun durumu kötüleşirse ya da doktorunuza başvurmanızı gerektiren bulgulardan biri ortaya çıkarsa ÇUCUKLARDA KARIN AĞRISI NEDİR? Çocuklarda sık görülen rahatsızlıklardan biride karın ağrısıdır. Üç yaşın altında ender görülsede karın ağrısının sebebi apandisit olabilir. Karın ağrısı saatlerce sürüyorsa ciddiye alınmalıdır. Bebeklerde ve emekleme çağındaki çocuklarda 15-20 dakikada bir gelip geçen şiddetli karın ağrısının sebebi bağırsak tıkanması olabilir. •Çocuğunuzun karnı ağrıdığında çığlık atıyor ve rengi soluyorsa •Koyu kırmızı ya da katran renginde dışkılıyorsa •Yüksek ateşi varsa •Sık sık karnı ağrıyorsa doktorunuzu arayın. Ateşini ölçün . Yüksekse , karın ağrısı şiddetliyse ve ağrı göbeğinin çevresindeyse apandisit olabilir. Apandisit olduğunu düşünüyorsanız yiyecek ya da içecek vermeyin. Doktora başvurun. Düşünmüyorsanız termofara ılık su koyup, havluyla sarıp karnının üstüne koyun. Karın ağrısı bir belirti mi yoksa bir rahatsızlık mı? Karın ağrısı bir belirtidir. Karın ağrısı diye bir hastalık yoktur, ancak birçok hastalığın veya patolojik durumun belirtisi olabilir. Ateş, kusma kaka yapamama, rektal kanama, karın içinde kitle gibi karın ağrısı da çeşitli hastalıkların belirtilerinden biridir. Karın ağrısı, çocuğun cerrahi hastalıklarının belirtileri arasında en önemlilerindendir. Çocuklarda karın ağrısına yol açan etkenler nelerdir? Organik kökenli ve işlevsel kökenli karın ağrıları hakkında neler söylenebilir? Çocukta karın ağrısı her sebepten olabilir. illede cerrahi olması şart değildir. Ama neden cerrahi ise bu acil bir durumdur ve hemen tedavi edilmezse çok ciddi olaylara neden olabileceği için önemlidir. Akut karın ağrıları ve kronik karın ağrıları hakkında neler söylenebilir? Akut karın ağrısı yani ani başlayan karın ağrısı daha çok cerrahi bir nedene bağlı olan bir karın ağrısıdır. Bunun dışında bazı kronik ağrılar vardır ki günlerce, aylarca hatta senelerce devam eder. Bunlara da kronik karın ağrıları denmektedir. Bu ağrılar daha çok cerrahi olmayan nedenlere bağlıdır. Çocuklarda çok sık rastlanan ve kronik ağrı olarak düşünebileceğimiz ağrıları şu şekilde özetleyebiliriz: Ağrı kesici vermeyelim… Çocuğun eğer karnı ağrıyorsa yapılması gereken en önemli şey ağrı kesici vermemektir. Çünkü karnı ağrıyor diye ağrı kesici verilirse durum maskelenmiş olur ve tanıda geç kalınmış olur. Bu hata ne yazık ki sık sık yapılmaktadır. Bu yüzden teşhis konulmayan karın ağrılarında ağrı kesici vermekte acele etmemek lazım ki tanı da yanılma, gecikme olmasın çünkü tanıda olabilecek bir gecikme bu tip apandisitlerde tedavisi çok zor olan çok ciddi durumlar yaratabilir. Gecikme olursa apandisit patlayabilir yani apandiks denilen kör barsak delinebilir, bu da çok ciddi komplikasyonlara yol açabilmektedir. Bu durum sepsis, şok ve ölümle bile sonlanabilmektedir. Bağırsak solucanlarına bağlı karın ağrısı nedir? Makatta kaşıntı, ağızda fazla salya birikmesi, iştahı çok iyi olmasına rağmen kilo alamama gibi durumlarda da bağırsaklarda parazit var mı diye şüphelenmek gerekmektedir. Çocuklarda İshalli Hastalıklardan Korunma İshal Nedir ? Dışkının normalden daha sulu ve günde 3 defadan sık yapılması haline ishal denir. Sık fakat normal kıvamda dışkılama ishal olarak kabul edilmemektedir. Ayrıca, anne sütü ile beslenen bebekler normalden daha sık dışkı yapabilirler. Bunları ishal vakası olarak nitelendirmemek gerekir. İshal Neden Önemlidir ? İshalin iki önemli tehlikesi ölüm ve beslenme yetersizliğidir. Ölüm, ishal ile vücuttan çok miktarda su ve tuz kaybı sonucu meydana gelir. İshal kötü beslenen çocuklarda daha sık görülür ve daha ağır seyreder. Ayrıca ishalin kendisi de beslenme bozukluğuna neden olur. İshalli Çocuk Nasıl Tedavi Edilir ? Çocuğun su ve tuz kaybından korunması, evde ve ayakta tedavisi için aşağıdaki 3 ana kurala uyulmalıdır. 1- Çocuğa normalde içtiğinden daha fazla su ve diğer içecekler verilmelidir. 2- Çocuğun beslenmesine devam edilmelidir 3- Vücuttan su ve tuz kaybı belirtileri izlenmelidir. İshal tedavisi süresince çocuk dikkatle izlenmelidir. Sulu kaka, susuzluk, cildi iki parmak arasında sıkıp bırakınca eski haline dönmemesi, bıngıldakta çöküklük, göz kürelerinde çökme, kilo kaybı, iştah kaybı, kusma, bulantı, bilinç kaybı, havale gibi belirtilerden biri görülürse, ishal 24 saatten fazla sürerse dışkıda kan görülürse veya ateş yükselirse vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmalıdır. |
| < Önceki | Sonraki > |
|---|