Mekke’den Buhara’ya, Buhara’dan Erzurum’a oradan da Of’un Dağönü (Hanlut) Köyüne (Bu köy şimdi Hayrat ilçesine bağlıdır) İslami tebliğ için gelmiştir. Haçkalı Hoca’nın dedesi Hacı Durmuş’un mezarı şu anda Of’un Dağönü köyünün Varhali mahallesinde bulunmaktadır. Haçkalı Hoca’nın babası İbrahim Efendi, oğlu Mustafa (Haçkalı Hoca) çok küçük yaşta iken fahri imamlık yapmak için oğlu ile birlikte Of’tan ayrılıp Haçka’ya
(Düzköy) yerleşmişlerdir. Dağönü köyündeki evinin yeri ve satmış olduğu bir miktar arzi şu anda orada bulunan Mollahasanoğulları’nın elindedir. Haçkalı Hoca, babası gibi Haçka’da Doğanköy (Muzura) merkez camiinde fahri imam hatipliğe başlamış.
Bu görevi yürüttüğü sırada kendisine bir gece manevi bir hal ile “kalk” denildi. Çünkü ona büyük görev verilecekti. Manevi işareti almıştı. Bu işarete göre Çorum iline gitmek gerekiyordu ve gitti. Orada bulunan zamanın kutbu Çorumlu Hacı Mustafa’nın huzuruna vardı. Dergâhın etrafında yüzlerce derviş bulunan Çorumlu Murşid-i Kamil “Trabzon’dan benim misafirim gelecek, o gelmeden hiçbirinizi kabul etmeyeceğim” diyerek yüzlerce insanı bekletip Haçkalı Hoca’yı bizzat gözetleyerek ziyaretçi kabul etmemiştir. Haçkalı Hoca, huzuruna vardığında o Murşid-i Kamil “Kuş Mustafa geldin mi?” diyerek ona Kuş Mustafa ismini vermiştir. Haçkalı Baba vefat ettiğinde göğsü üzerine bir kuş konmuş ve oradan hiç ayrılmayarak onunla beraber kabrine gitmiştir. Haçkalı Hoca’nın diğer hocası Boztepe’de Evren Dede’nin ayakucunda yatan Akçaabatlı Veli Hakkı Baba’dır. Fakat en fazla bilgiyi Çorumlu Mustafa Efendi’den almıştır.
Haçkalı Hoca’nın hayatı İslamiyet’e hizmet ile geçmiştir. Menkıbeleri dilden dile dolaşmaktadır. Sigaraya son derece karşı idi. Gelecekte sigaraya hizmet eden tütüncülerin aç kalacağını, mısır ve fasulye ekenlerin daha karlı olacağını söylemiştir. Bu sözünden sonra İran’da kıtlık olmuş. Dediğini yapanlar İran’a mısır ve fasulye satarak zengin olduğu böylelikle Trabzon halk kültür tarihine geçmiştir.
Sivas Kongresi’ne katılan Beşikdüzlü Abdul Hasip Ataman, Haçkalı Hoca babayı orada gördüğünü söylemiştir. Birçokları da Haçkalı Babayı Kurtuluş Savaşı’nda gördüklerini söylemişlerdir. Hatta savaşta biliniyorken Trabzon Pazarkapı ofisinin önünde buğday çuvallarını süngüleyerek “vurun aslanlarım, vurun zaferi kazandık” diye haykırdığına ve sonra ortadan kaybolduğuna şahit olanlar vardır. Kurtuluş Savaşı’nda Moloz’da, Pazarkapı’da aynı anda Cuma namazında birçok yerde görülmüştür. En çok anlatılan menkıbelerinden birinde Akçaabat’ta arabaya binmediği halde, araba Moloz’a geldiğinde yolcular Haçkalı Hoca’yı arabadan önce Moloz’a gelmiş olarak görmeleridir.
Trabzonlu Ordinaryüs profesörlerinden çeşitli dersler almıştır. Gümüşhaneli İsmail Bey’de hocalarındandır. Arapça ve Farsça konuşmaktaydı. Haçkalı Hoca’nın oğlu olmayıp bir kızı var idi. Kızı Akçaabatlı Abdullah Kazancıoğlu ile evli olup altı çocuğu dünyaya gelmiştir. Haksız anamızın mezarı Haçkalı Hoca’nın yanındadır.
Hafız Mustafa Akkaya, Haçkalı Baba’nın 12 tarikat şeyhi olduğunu belirterek Haçkalı Baba camisinde 5.8.2004 tarihinde kendisi ile yaptığımız görüşmede kâmilliğe burada eriştiğini söylemiştir.
Haçkalı Hoca 1949 senesinin Ramazan ayında Akçaabat’ın bir köyünde hastalandı. At ile şu anda yattığı makama Haçka (Düzköy) yaylasına götürdüler. Ramazan ayının dördüncü günü (Cuma günü) şu anda yanında yatan Haksız annemizin (Zeliha Kazancı) kucağında ölmüştür. O yıllar yaz kış demeden Türbesi’ni de içine alan küçük bir cami inşa ettiler. Şimdi bu küçük caminin yanında çok büyük cami inşa edilmiştir. Ziyaretgâhı için Trabzon belediyesi tarafından düzenli olarak otobüs seferleri düzenlenmektedir .
Haçkalı Baba ile ilgili olarak yaptığımız alan çalışmalarında onun dedesinin yaşadığı topraklar olan Hayrat Hanlut (Dağönü) köyünde Mollahasanoğulları olarak anılmakta olduğunu müşahede ettik. Mollahasanoğulları’ndan Ahmet oğlu Ömer’in misafiri olduk. Burada Varhali denilen mahallede Haçkalı Baba’nın dedesinin mezarına tesadüf ettik. Varhali mahallesi, bazı kaynaklarda Çaykara’ya bağlı olarak gösterildiğinden Haçkalı Hoca için Çaykaralı olduğu şeklinde bazı kaynaklarda bilgiler yer almaktadır. Köydeki tüm insanlar, Haçkalı Baba’nın çocukluğunun köylerinde babası İbrahim Efendi ile birlikte geçtiğini anlatmaktalar ve bize İbrahim Efendi’nin evinin yıkılmış ocakpare taşlarını gösterdiler. Yakın geçmişte yüz yaşından fazla yaşayarak ölen Mollahasanoğlu Safiye Ana adlı yaşlı kadın oradaki köylülere Haçkalı Hoca’nın babası İbrahim Efendi ile amca çocukları olduğunu belirterek onunla ilgili anlattığı bilgileri Varhali mahallesindeki tüm köylüler ezbere bilirler. Buna göre yaptığımız alan çalışmasında oradakilerin ifadesine göre İbrahim Efendi’nin köyden ayrılış sebebinin, köydeki çok çirkef ve bet sesli komşusunun sürekli olarak bağırıp çağırmasından çok rahatsız olması yüzünden köyü terk etmesi ve köy ile aynı rakım ve havaya sahip olan Haçka Yaylası’na gitmesi olarak gösterirler. Buna delil olarak Haçkalı Baba’nın kızı Haskız’ın kendi köylerine sık sık geldiğini anlatarak bir defasında kendi köylerinde amcaoğlu dediği Ahmet Mollahasanoğlu’ndan babası ve dedesine ait eski yazı evraklar almış ve bir daha bu evrakları geri getirmemiş.

Alan çalışmasını Haçka Yaylası’nda devam ettirdik . Orada Haçkalı Baba’nın kızının evine gittik. Orada bazı resimlerine ulaştık. Cami çevresinde evi olan damadı Hayrettin Yazıcı’nın misafiri olduk.
Orada Hafız Musa Akkaya ile görüştük. O bize, “Haçkalı Baba’nın kendi kollarında öldüğü”nü anlattı. O zaman henüz askere gitmemiş 19–20 yaşlarındaymış. İfadesine göre onu kendi elleriyle musalla taşına yerleştirdi. Bir kuş cenazenin göğsüne konmuş ve üç gün orada kalmış.
Misafiri olduğumuz Haçkalı Baba’nın torunun eşi olan Köprübaşı Fidanlı mahallesinden Hayrettin Yazıcı’nın anlattığına göre: “ Haçkalı Hoca’nın babası İbrahim Efendi’nin mezarı Düzköy çıkışındaki küçük minareli camidedir. İbrahim Efendi orada imamlık yaparken cemaatin olmadığını görünce oğluna “Oğlum sen geç imamlık yap demiş. O da mihraba geçmiş ve Allahüekber der demez cami cemaat dolmuş, namazını bitirip te selam verince camaat boşalmış. Bunun üzerine İbrahim Efendi oğlu Haçkalı Baba’nın sırtına vurarak tamam oğlum, tama, sen tamamsın artık erdin” demiş”.
Yine aynı damadın anlattığına göre “Yomra müftüsü Sabit Sıtkı Yazıcı, içinden Haçkalı Baba’ya iki deste kaşık getireceğim demiş fakat uygulamada yanına giderken bir deste kaşık getirince Haçkalı Hoca, hemen ona daha kaşıkları görmeden diğer deste kaşık nerede diye sormuş.”
Haçkalı Baba adıyla kitap yazan Mustafa Özdamar, onun “dedesi, Buharalı Molla Hasan Efendi, Haremeyn’den Buhara’ya Buhara’dan Gümüşhane’ye, oradan da Çaykara ve Akçaabat’a akan seyyidler soyundan geldiği”ni iddia ediyorsa da Haçkalı baba soyunun Çaykara ile hiçbir bağlantısı yoktur. Ayrıca Haremeyn ile de bağlantısı olduğu düşünülmemektedir. Çünkü tarihte Haremeyn’den Buhara’ya ya da Ortaasya’ya giden başka bir seyyid yoktur. Yine aynı kaynakta Haçkalı Baba’nın önce anası ve babasından sonrada Trabzon’da Gülbahar Hatun medresesinde eğitim ve öğretim gördükten sonra Akçaabatlı Hakkı Baba ve Çorumlu Mustafa Efendi’den feyiz aldığını yazar. Yine aynı kaynakta Haçkalı Baba’nın olağanüstü tavır ve hareketlerini konu alan anekdotlar vardır.
Düzköy’ün eski belediye başkanlarından Hikmet Değer’in oğlu Prof. Dr. Orhan Değer’in yazdığı Düzköy kitabının Efsaneler bölümünde de Haçkalı Baba’dan ve onun olağanüstü hallerinden bahseder. “Hacı Mustafa’nın babası İbrahim Efendi, Hacı Durmuş’un oğlu’dur. Ataları Ortaasya’dan gelip Erzurum’a yerleştiklerini, oradan Of ilçesine bağlı Dağönü (Ökene) köyüne geldiklerini” belirtir. Oysa Dağönü Hayrat’ın bir köyüdür. Eski ismi ise Hanlut olup yukarıda belirtilen Ökene köyü, Çaykara’ya bağlı günümüzdeki Köknar köyüdür. Buradan şu mana çıkmaktadır. Haçkalı Baba ile ilgili araştırmacılar alan incelemesi yapmayıp sadece duyumlarla yetinmekte olup yanlış ya da hatalı duyumları aynen devam ettirmekte ve bu hataların belgelenmesine neden olmaktadır. Ancak yinede aynı kaynakta belirtilen manevi hallerin günümüze aktarılması ve yöreye dini turizm katkısının olması önemlidir.

Merhum Belediye Başkanımızın Özgeçmişi :
1953 yılında Trabzon’da doğdu. ilk, orta ve lise öğrenimimi Trabzon’da tamamladıktan sonra 1972 yılında Erzurum Yüksek İslam Enstitüsüne başlayıp, 1976 yılında mezun oldu. 1976 yılında Rize İmam-Hatip Lisesine Meslek Dersleri öğretmenliği yaptı.

1980 yılında Trabzon İmam-Hatip Lisesine Meslek Dersleri öğretmeni olarak atandım. 1987-1994 yılları arası Maçka İmam-Hatip Lisesi müdürlüğü görevinde bulundu. 1994-2004 yılları arası Trabzon Belediyesine atanarak başkan yardımcısı olarak çalıştı. 2004 yılında yerel seçimlerde Düzköy Belediye Başkanı seçildi. Bu görevi yürütüyordu. Evli ve dört çocuk babasıydı.

Dr. Azmi Ofluoğlu Türkiye’nin en büyük ve dönemin en modern hastanesi olan Alman Hastanesi’nin 1992 yılında kendi gurubuna dahil etti. Dr. Azmi Ofluoğlu, yönetim kurulu başkanlığını yaptığı Universal Hospitals Group’a ilerleyen yıllarda artan sağlık ihtiyaçları doğrultusunda pek çok il ve ilçenin yanı sıra yurtdışında da nitelikli hastane, klinik ve merkezleri dahil etti. Halen yataklı ve yataksız olmak üzere sağlığa hizmet eden 83 sağlık kuruluşu bulunan Dr. Azmi Ofluoğlu’nun yurtiçinde ve yurtdışında birçok hastane projesi devam etmektedir. Uzun yıllar Özel Hastaneler Derneği’nin Yönetim Kurulu Başkanlığı’nı yürüten Ofluoğlu, halen Özel Hastaneler ve Sağlık Kuruluşları Derneği OHSAD’ın Yönetim Kurulu Üyesidir. Alev Ofluoğlu ile evli olan Dr. Azmi Ofluoğlu’nun üç erkek iki kız çocuğu bulunmakta olup, çocuklarından dördü kendisi gibi doktordur.

Prof. Dr. Haşim KARPUZ

5.2.1949 tarihinde Akçaabat’ın Taşocağı Köyü’nde doğdu. Sırası ile Gökçeler İlkokulu (1960), Akçaabat Ortaokulu (1963), Trabzon Lisesi (1967) ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Prehistorya ve Arkeoloji Bölümünü bitirdi (1972). Lisans tezi “Anadolu’da Prostylos Plânlı Tapınaklar” isimli çalışmasıdır. 1 972/1973 öğretim yılında Şişli Lisesi’nde vekil öğretmenlik yaptı. 31.7.1 973 tarihinde Kültür Bakanlığı Erzurum Müzesi asistanlığına atandı. 1978 Haziran’ında Trabzon Müzesi araştırmacılığına nakledildi. Her iki müzede yönetici ve araştırmacı olarak görev yaptı. 19.1.1983 tarihinden itibaren Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.

1976 yılında Erzurum Atatürk Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi, Türk-İslam Sanatları Tarihi Ana bilim Dalı’nda Doktora yaptı (1980). Doktora konusu “Erzurum Evlerinin Türk-İslam Mesken Mimarisindeki Yeri”dir. 1983 Ağustos’undan itibaren 5 ay süre ile burslu olarak Norveç’te Oslo Folkemuseum’da açık hava müzeleri konusunda incelemelerde bulundu. 1988 yılında üniversite Doçenti, 1994 yılında Profesör oldu.

Öğretim üyeliğinin yanı sıra birçok idari görevlerde bulundu. Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Sanal Tarihi Bölümü başkanıdır. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi Başkanlığı yaptı. S. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’nün Türk Sanatı Anabilim Dalı Başkanı ve yönetim kurulu üyesidir. 1998-2002 yılları arasında S. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü ve Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanlığı yaptı.

Eğitim öğretim çalışmaları, idari görevlerinin yanında birçok proje yürüttü. Bu projelerden en önemlileri Selçuk Üniversitesi adına yaptığı “1930-1965 yılları arası Türkiye Dergi ve Gazeteleri Koleksiyonu’nun Tasnif ve Okuyucuya Sunulması Projesi” İle Türk Tarih Kurumu adına, “Türkiye’nin Sosyal ve Kültürel Tarihi, Konya ve Karaman’daki Kültür Varlıkları Envanteri” dir.

Anadolu Türk Mimarisi, İslam Öncesi Türk Sanatı, Türk Evi, Sanat Tarihi, Fotoğrafçılık Tarihi ve Türk Folkloru konularında yayınlanmış 150′yi aşkın makalesi bulunan Prof. Dr. Karpuz’un yayınlanmış kitapları ve bazı makaleleri şunlardır:

YAYINLARI

1. Kitaplar

Erzurum’da Türk-İslam Yapıları, Ankara, 1976.

Türk-İslam Mesken Mimarisinde Erzurum Evleri, Ankara, 1984 (Düzeltilmiş 2. Baskı, Ankara,1993.

Erzurum Evleri, Ankara, 1989.

Trabzon, Ankara, 1990.

Rize, Ankara, 1992 (2. Baskı, Ankara, 1993).

Şebinkarahisar, Ankara, 1993.

Fotoğraflarla Geçmişte Konya, İstanbul, 1996.

Arkeoloji, Sanat Tarihi ve El Sanatlarında Bilimsel Araştırma Teknikleri, Konya, 2001.

Anadolu Selçuklu Mimarisi, Konya, 2001.

2. Makaleleri

“Çamuşlu’da Yontmataş Çağı Kaya Resimleri”, Bilim ve Teknik, Sayı:112, 1977, s. 1-5.

“Eski Erzincan’daki Anıtlar”, Mengüceli, Sayı:5, 1979, s. 5-8.

“Giresun’un Espiye ilçesine Bağlı Tekke Köyündeki Gülbahar Hatun ‘Hacı Abdullah’ Zaviyesine Bağlı Yapılar”, Vakıflar Dergisi, Sayı:XV, Ankara, 1982, s.117-126.

“Trabzon’da Yok Olan Türk Devri Eserleri”, Sanat Tarihi Yıllığı, Sayı:12, İstanbul, 1983, s 95-116.

“Hınıs’ta Bulunan Transkafkas Tipi Boyalı Bir Çömlek”, Türk Arkeoloji Dergisi, Sayı: XXVI, Ankara,1983,s.79-91.

“Doğu Karadeniz’de Yaylacılık ve Yayla Evleri”, Uluslararası Türk Folklor ve Halk Edebiyatı Kongresi, 26-28 Ekim 1984 Konya, Türk Halk Edebiyatında ve Folklorunda Yeni Görüşler, Ankara, 1985, s.318-327.

“Türkiye’de Bölge Açık Hava Müzelerini Kurma imkânları”, Folklor ve Açık Hava Müzelerini Kurma İmkânları Sempozyumu Bildirileri, 13-15 Haziran 1985 Ankara, (Ankara, 1985), s.97-106.

“Türk Halk Mimarisinde Ahşap Yığma (Çantı) Yapılar), III. Milletlerarası Türk Folklor Kongresi Bildirileri, 22-28 Haziran 1985 İzmir, (Ankara, 1987), s.365-181.

“Trabzon’un Çaykara ilçesinde Köylerinde Bulunan Bazı Camiler”, Vakıflar Dergisi, Sayı:21, İstanbul, 1990, s.281-299.

“Karaman’da Eski Türk Evleri”, Türk Halk Kültürünü Araştırmaları 1992, Ankara, 1992, s.55-78.

“Konya Dokuzun Hanı Kazı ve Restorasyon Çalışmaları”, XIV. Kazı Sonuçları Toplantısı II, 25-29 Mayıs 1992 Ankara, Ankara, 1993, s.457-474.

“Trabzon’da Yok Olan Bazı Türk Devri Yapılan”, Vakıflar Dergisi, Sayı: XXIII, Ankara, 1994, s. 145-160.

“Nasreddin Hoca Türbesi”, Nasreddin Hoca’ya Armağan, İstanbul, 1996, s.193-204.

“The Architectural Characteristics of Traditional Houases in Konya and their Conservation Problems”, The Otoman House, Convebtry, Warwick, 1998, s.116-123.

“Konya Alaeddin Camii ve Konya Kültür ve Tabiat varlıklarını Koruma Kurulu’nda Alınan Kararlar ve Metinleri”, XIII. Vakıf Haftası, Ankara, 1996. s,219-234.

“Konya’da Selçuklu ve Karamanoğlu Medreseleri”, Konya’nın Kültür Birikimi ve Selçuk Üniversitesi, Konya, 1999, s.61-80.

“Konya’da  Köy Odalarının Kültür ve Sanat Değeri”, Emin Bilgiç Hatıra Kitabı, İstanbul, 2000, s.319-361.

“Çumra’da Halk Mimarisi”, I. Uluslar Arası Çatalhöyük’ten Günümüze Çumra Kongresi, Konya, 2000, s.45-70.

“Konya’nın Selçuklu Kent Dokusu ve Son Yıllarda Yok Olan Anıtları”, I. Uluslar Arası Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Kongresi Bildirileri, Cilt: II, Konya, 2001, s.1-10.

“Mevlâna Dergahı’nın Mimarisi”, Konya’dan Dünya’ya Mevlâna ve Mevlevilik, Konya, 2002, s.221-228.

“Konya’da Halk Mimarisi”, Erdem, Cilt:13, Sayı:38, Ankara, 2002, s.223-236.

“Konya’da Osmanlı Mimarisi”, Osmanlı Döneminde Konya, Konya, 2003, s.237-250.

“Konya Kadınhanı’ndaki Vakıf Camileri”, Vakıf Medeniyeti Sempozyumu Kitabı, Ankara, 2003, s.201-222.

“Konya Çeşmeleri Üzerine Bir Tipoloji Denemesi”, Beyhan Karamağaralı Armağanı, Ankara, 2003 (O.N.Dülgerler ile beraber).

“Konya Kent İmajını Oluşturan Etkenler ve Kültür Varlıkları, (Kitap Bölümü), A. Safa Odabaşı: Konya İmajı Mekanlar-İnsanlar, Konya, 2003, s.7-17.

“Konya’nın Tarihi Yapılarına Toplu Bakış”, Tarih ve Kültür Başkenti Konya, Konya, 2003, s.37-56.